Gent tussen verleden en herinnering: een monumentaal werk van Vandamme

Geert Vandamme besluit zijn postuum verschenen Een geschiedenis van Gent met de woorden: “Morgen is vandaag reeds gisteren. Enkel herinneringen blijven, waardoor het verleden opnieuw beleefd kan worden.” Het is een passende afsluiter van een ambitieus en indrukwekkend werk dat de lezer meeneemt doorheen de lange en gelaagde geschiedenis van stad en regio.

Vandamme kiest voor een chronologische aanpak waarin hij het verhaal van Gent consequent verweeft met de bredere geschiedenis van Vlaanderen. Steeds opnieuw schetst hij eerst het grote historisch-politieke kader, om dat vervolgens te stofferen met een veelheid aan kleinere verhalen en anekdotes. Die werkwijze levert een rijk en veelzijdig beeld op, maar heeft ook een keerzijde: als lezer dreig je soms de rode draad te verliezen. De geschiedenis ontvouwt zich eerder in opeenvolgende vensters dan als een strak opgebouwde narratieve lijn.

De eruditie van Vandamme staat buiten kijf. Zijn grondige kennis van de bronnen is indrukwekkend, al leidt dat er ook toe dat hij geregeld passages bijna letterlijk overneemt, zonder ze volledig naar zijn eigen stem te modelleren. Dat zorgt af en toe voor stilistische breuken. Bovendien schrijft Vandamme zelf in een uitgesproken plechtige, soms archaïsch aandoende taal, die niet altijd even toegankelijk is voor de hedendaagse lezer.

Als lezer — en als gids in Gent — lees ik dit boek met bewondering, maar ook met enige afstand. Een geschiedenis van Gent is in de eerste plaats een naslagwerk, bijna encyclopedisch van opzet. Wie zich wil verdiepen in de rijke en lange geschiedenis van de stad vindt hier een schat aan informatie, van de eerste menselijke aanwezigheid in het paleolithicum tot de hedendaagse Stroppendrager.

Het is geen boek dat je in één adem uitleest, maar wel een werk waarnaar je geregeld teruggrijpt. Vandammes geschiedenis van Gent is daarmee minder een doorlopend verhaal dan een monument van kennis — soms weerbarstig, maar onmiskenbaar waardevol.

Geert Vandamme - Een geschiedenis van Gent.

Poespa Producties,

Gent,

687 blz.

€ 74,00

★★★★★